Jest to obszar objęty ochroną zgodnie z Dyrektywą Ptasią – długi, zachowujący naturalny charakter rzeki roztokowej, odcinek Wisły pomiędzy Dęblinem a Płockiem, z licznymi wyspami (od łach piaszczystych po dobrze uformowane wyspy porośnięte roślinnością zielną).

Największe z wysp są pokryte zaroślami wierzbowymi i topolowymi. Brzegi rzeki wraz z terasą zalewową zajmują intensywnie eksploatowane zarośla wikliny, łąki i pastwiska, na których wypasane są duże stada bydła. Pozostały tu również fragmenty dawnych lasów łęgowych.

Ostoja ptasia o randze europejskiej E 46.

Na terenie obszaru występują, co najmniej 22 gatunki ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej oraz 9 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK). Dolina Środkowej Wisły Bardzo jest bardzo ważną ostoja ptaków wodno-błotnych – w ostatnich latach odnotowano gniazdowanie ok. 40-50 gatunków.

W okresie lęgowym obszar zasiedla co najmniej 1% populacji krajowej (C3, C6) następujących gatunków ptaków: brodziec piskliwy, krwawodziób, mewa czarnogłowa, mewa pospolita, ostrygojad (PCK), płaskonos, podgorzałka (PCK), podróżniczek (PCK), rybitwa białoczelna (PCK), rybitwa rzeczna, sieweczka obrożna (PCK), sieweczka rzeczna (PCK), śmieszka, zimorodek; w stosunkowo wysokim zagęszczeniu (C7) występuje bocian czarny, czajka i rycyk. W okresie wędrówek w stosunkowo wysokim zagęszczeniu (C7) występuje bocian czarny (do 245 osobników). W okresie zimy występuje, co najmniej 1% populacji szlaku wędrówkowego (C2 i C3) czapli siwej i krzyżówki; w stosunkowo wysokim zagęszczeniu (C7) zimuje gągoł i bielczek; ptaki wodno-błotne występują zimą w koncentracjach powyżej 20 000 osobników (C4).

Obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły PLB 140004 jest bardzo ważną ostoją dla ptaków zimujących i migrujących.

Zgodnie z informacjami zawartymi w standardowym formularzu danych dla tego obszaru – ujemny wpływ na obszar może mieć planowana regulacja koryta rzeki, a w szczególności długoterminowe plany jej kaskadyzacji; zanieczyszczenie wód, niszczenie lasów nadrzecznych; płoszenie ptaków w okresie lęgowym; zagrożenia lokalne to kłusownictwo rybackie, palenie ognisk i pożary łąk, penetracja (raczej rzadka) przez wędkarzy wysp w okresie lęgowym ptaków, wycinanie przez miejscową ludność drzew (głównie w międzywalu). Obszar podlega działaniom z zakresu ochrony przeciwpowodziowej. Istniejące obiekty i urządzenia związane z ochroną przeciwpowodziową oraz koryto rzeczne wymagają utrzymywania ich w należytym stanie technicznym. Na obszarze będą prowadzone działania zapewniające swobodny spływ wód oraz lodu. Przy wykonywaniu powyższych zadań zachowana zostanie dbałość o utrzymanie dobrego stanu ekologicznego doliny. Wykonywanie tych prac obejmuje różne fragmenty doliny rzecznej i nie ma istotnego wpływu na całość obszaru Natura 2000.

Na całej długości obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły PLB 140004 występują następujące formy ochrony:

Rezerwaty Przyrody:

  • Kępa Antonińska (475,0 ha)
  • Kępa Rakowska (120,0 ha)
  • Kępa Wykowska (248,0 ha)
  • Kępy Kazuńskie (544,3 ha)
  • Łachy Brzeskie (476,3 ha)
  • Ławice Kiełpińskie (803,0 ha)
  • Ławice Troszyńskie (114,0 ha)
  • Ruska Kępa (15,3 ha)
  • Wikliny Wiślane (340,5 ha)
  • Wyspy Białobrzeskie (140,0 ha)
  • Wyspy Kobylnickie (projekt)
  • Wyspy Zakrzewskie (310,0 ha)
  • Wyspy Zawadowskie (530,0 ha)
  • Zakole Zakroczymskie (528,4 ha)

Obszary Chronionego Krajobrazu:

  • Doliny Rzeki Pilicy i Drzewiczki
  • Gostynińsko-Gąbiński
  • Nadwiślański I
  • Nadwiślański II
  • Nadwiślański III
  • Warszawski

Robert Małysa