Znakomitymi przykładami odsłonięć geologicznych są kamieniołomy w Szydłowcu. Położone około 500 m na południe od rynku, a 200-300 m od siebie noszą nazwę swych byłych właścicieli Podkowiński i Pikiel. Ich eksploatację przerwano w latach 60 i 70 XX wieku. Występujące w nich piaskowce prezentują zjawiska  sedymentacji (odkładania) osadów morskich. Widoczne w piaskowcach, zastygłe w kamieniu zmarszczki prądowe, ślady drobnej roślinności i odciśnięte pnie drzew wskazują na istnienie tu w jurze dolnej płytkiego zbiornika wodnego o wyraźnej obecności prądów morskich lub wpływającej do morza rzeki.

W kamieniołomie Podkowińskim znaleziono skamieniałe gąbki, które w cieplejszych rejonach jurajskiego morza mogły tworzyć wraz z koralowcami rafy. W kamieniołomie Pikiel zachowały się ponadto pozostałości eksploatacji piaskowca w postaci widocznych śladów odspajania bloków i ław skalnych za pomocą różnych metod (m.in. klinowania ręcznego, wiercenia otworów i klinowania, wiercenia i odstrzeliwania ładunków) oraz ślady pracy urządzeń technicznych (np. odciski lin w skale). Na terenie kamieniołomu pozostawiono również bloki skalne w różnym stopniu obróbki. Oba wyrobiska obecnie zalane są wodą o znacznej głębokości, od 6 do 8 m. Miejscem godnym uwagi jest również "Łom Podolszański", który jest jednym z szeregu wyrobisk wgłębnych w Śmiłowie, położonym na wschód od Szydłowca. Wyrobisko to należy do najstarszych spotykanych na tym terenie i powstało po 1860 r. (starsze można spotkać na granicy Szydłowca i Śmiłowa). Piaskowiec wydobywany w tym łomie, z racji występowania w jego blokach pierzastych smug spowodowanych obecnością tlenków żelaza, otrzymał nazwę odmiany podolszańskiej piaskowca szydłowieckiego.

Samą nazwę "piaskowce szydłowieckie" stosuje się do określenia wszystkich piaskowców eksploatowanych w rejonie Szydłowca. Charakteryzują się one jasną (białą lub biało-żółtą) barwą. Już w XV wieku (1427 r.) Szydłowiec znany był z produkcji kamienia młyńskiego i osełek by później podupaść gospodarczo. Nowy impuls rozwoju kamieniarstwa w Szydłowcu dało otwarcie linii kolejowej na odcinku Dęblin – Dąbrowa Górnicza w roku 1885. Walory piaskowca doceniono także podczas odbudowy Warszawy po II wojnie światowej.

Jacek Słupek