Stawy rybne "Piastów" położone są w dolinie rzeki Radomki, kilkanaście kilometrów na północ od Radomia przy trasie krajowej E7 (Kraków-Warszawa), pomiędzy miejscowościami Wsola i Jedlińsk.

Ich powierzchnia wynosi ok. 170 ha, przy czym część z nich (po północnej stronie Radomki) jest obecnie zarośnięta roślinnością wynurzoną i nie służy gospodarce rybackiej.

Kompleks ten stanowi bardzo ważną ostoję ptaków, zarówno w sezonie lęgowym, jak i w okresie migracji czy zimowania. Dobre warunki znalazły tu przede wszystkim ptaki wodno-błotne, związane ze środowiskami wodnymi, podmokłymi i szuwarowymi. Na wyróżnienie zasługują między innymi perkozy (Podicipedidae), grupa ptaków wodnych zmniejszających obecnie w Polsce swoją liczebność, których gniazdują tutaj 4 gatunki: perkoz dwuczuby Podiceps cristatus, perkoz rdzawoszyi Pediceps grisegena, zausznik Podiceps nigricollis oraz perkozek Tachybaptus ruficollis. Świetne warunki rozrodu znalazły tu także kaczki (Anatidae) np. głowienka Aythya ferina, czernica Aythya fuligula, krzyżówka Anas platyrhynchos czy krakwa Anas strepera, będąca z kolei gatunkiem dynamicznie zwiększającym swoją liczebność w regionie radomskim. Kilka innych gatunków z tej rodziny spotkać tu można w okresie migracji, są to np. świstun Anas penelope czy rożeniec Anas acuta, których łączna stwierdzona liczebność sięgała 500 osobników. Licznie występują na stawach w Jedlińsku także gatunki z rodziny chruścieli (Rallidae) m.in. łyska Fulica atra, kokoszka Gallinula chloropus czy wodnik Rallus aquaticus. Omawiany kompleks stanowi bodaj najważniejszą w regionie ostoję rybitw, z których do lęgów przystępują tutaj rybitwa białowąsa Chlidonias hybridus, rybitwa czarna Chlidonias niger oraz prawdopodobnie rybitwa białoskrzydła Chlidonias leucopterus.  Na Jedlińsku gniazduje też liczna kolonia mewy śmieszki Larus ridibundus. W sezonie lęgowym, jak i w okresie migracji dość liczne są ptaki siewkowate (Charadriidae), z których stwierdzono tu m.in. krwawodzioby Tringa totanus, rycyki Limosa limosa, czajki Vanellus vanellus, łęczaki Tringa glareola czy bataliony Philomachus pugnax. Warto wspomnieć jeszcze o gatunkach  gniazdujących w trzcinowiskach: błotniaku stawowym Circus aeruginosus, bąku Botaurus stellaris czy zagrożonym bączku Ixobrychus minutus.

Wiele z gatunków bytujących na stawach w Jedlińsku to ptaki rzadkie i zagrożone w skali Polski. Świadczy to o dużym znaczeniu tego obszaru dla zachowania ich lokalnych populacji. Pomimo tego stawy te nie zostały do tej pory objęte żadną z krajowych form ochrony przyrody, choć postulowano to wielokrotnie. Wraz z Doliną Radomki nie zostały także uznane za ostoję IBA (Important Bird Areas), które to ostoje oznaczają z definicji "miejsca wyróżniające się z otoczenia tym, że występują tam ptaki szczególnie cenne, lub tym, że jest to obszar szczególnie licznie zasiedlany przez ptaki". Jednak zastosowanie szczegółowych kryteriów opracowanych dla wyznaczania tego typu obszarów uniemożliwiło uznanie Doliny Radomki za ostoję IBA, pomimo licznego występowania tu tzw. "gatunków kwalifikujących" m.in. rybitwy białowąsej. Być może wnikliwa inwentaryzacja całej doliny umożliwi spełnienie przez ten teren wymagań ustanowionych dla desygnowania obszarów do uznania za ostoję o randze IBA. Jest to szczególnie istotne w kontekście położenia Doliny Radomki (wraz z kompleksami stawów) w regionie ubogim w formy ochrony przyrody powołane dla ochrony ptaków.

Nie sposób w jednym krótkim artykule omówić wszystkich przedstawicieli awifauny tego obszaru. Zachęcam zatem do samodzielnego poznawania i odkrywania innych gatunków ptaków bytujących na kompleksie stawów w Jedlińsku. Należy jednak w tym momencie podkreślić, że przed każdorazowym wejściem na stawy trzeba uzyskać zgodę ich właścicieli.

Tomasz Figarski